Het Verzuim van de Dood – José Saramago

De volgende dag ging er niemand dood .’Zo luidt de openingszin van Het verzuim van de dood, de  roman van José Saramago. In de nacht van 31 december op 1 januari van een niet nader bepaald jaar in een fictief land sterft er ineens niemand. Wanneer in de dagen en weken erna blijkt dat het structureel is, leidt dat aanvankelijk tot grote vreugde. Maar algauw slaat die om in angst en bezorgdheid, omdat het verdwijnen van de dood verstrekkende gevolgen heeft: terminale patiënten blijven opgesloten in hun lijden, begrafenisondernemingen gaan failliet, verzekeringsbedrijven zien zich voor grote problemen gesteld, bejaarden- en verpleeghuizen kampen met schrijnend plaatsgebrek doordat de bedden tot in de eeuwigheid bezet dreigen te worden door dezelfde personen. Chaos ligt op de loer. Paniek ook, met name bij de regering en de kerkelijke instanties.

Een boeiend thema. Niet meer dood gaan wordt maar al te vaak synoniem gesteld met nooit oud worden. Maar dat is het niet. In dit geval blijven mensen leven onder omstandigheden waarbij ze normaal gesproken zouden overlijden. Lijden wordt eeuwig lijden. Geen aangenaam vooruitzicht.

Met name de eerste helft van het boek is taai. Het taalgebruik is ingewikkeld. Niet alleen door de moeilijke woorden maar vooral door de oneindig lange zinnen. Een zin kan wel 2 pagina’s beslaan. Dialogen worden aan een stuk door geschreven, alleen gescheiden door komma’s en een hoofdletter aan het begin van de zin. De eerste helft van het boek gaat vooral over de gevolgen van het “niet meer dood gaan”, een experiment van de dood.

In de tweede helft van het boek verschijnt de dood zelf ten tonele. Er is iets mis gegaan in het door de dood nieuw bedachte proces van dood gaan. Dit deel van het boek leest iets soepeler maar nog steeds is alle concentratie nodig om het te blijven volgen.

Zoals ik al schreef, een boeiend thema maar ingewikkeld opgeschreven. Er is behoorlijk wat doorzettingsvermogen voor nodig om tot de laatste bladzijde te komen. Voor mij was het “verplichte” kost omdat het op de lijst van de leesclub stond. Daardoor was ik extra gemotiveerd om het boek helemaal uit te lezen. Ik durf niet te zeggen of ik dat ook had gedaan als het boek niet op die lijst had gestaan.

Jose Saramago heeft in 1998 de nobelprijs voor de literatuur gewonnen. Op de website van de Nobelprijs staat een korte biografie. Recensies kun je vinden bij nu.nl, nrc en 8Weekly.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: